Ülke gündemimizde bir süredir emeklilikte yaşa takılanların talepleri ya da daha kısa adıyla “EYT” ve bu kapsamda yapılması düşünülen düzenlemeler bulunmaktadır. Uzun uğraşlar ve geniş halk kitlelerinin sesini duyurma çabasıyla EYT düzenlemesi 3 Mart 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu düzenlemeyi kısaca tarif etmemiz gerekirse yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlardan, kanuni düzenlemeler uyarınca yaş dışındaki diğer şartları taşıyan kişilere de yaşlılık veya emekli aylığına başvurma şansı tanındı. Bu sebeple de bu düzenleme çok fazla kişiyi etkilediğinden oldukça yankı uyandırdı.
Bu yazımızla EYT’lilerin çalışma hayatlarına dair en çok merak edilen 5 hukuki soruyu sizler için cevaplandırdık.
1.EYT’LİLERİN İŞTEN ÇIKIŞI YAPILIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
EYT’li çalışanlarınızın işyerinize vermiş olduğu istifa dilekçeleri ile birlikte emekliliğe hak kazandıklarını bildirir bir belge de sunmaları gerekmektedir. SGK’nın bu konuda yayınlamış olduğu yazı ile, çalışanların emekliliğe hak kazandıklarına ilişkin yazıları e-devlet üzerinden alabilecekleri bildirilmiştir. Çalışanların emekli olmaya hak kazandıklarına ilişkin belgeleri istifa mektubuna ek yapmaları ve çalışanların talebine uygun olarak çalışanların işten çıkışlarının yapılması gerekmektedir.
2.EYT’LİLERİN İŞTEN AYRILIRKEN TALEP EDEBİLECEĞİ KANUNİ HAKLARI NELERDİR?
EYT’lilerin o işyerindeki kıdemine bağlı olarak talep edebileceği haklar çeşitlilik göstermekle birlikte eğer bir yıldan uzun bir çalışması varsa aşağıda sayılan hakları talep edebileceği değerlendirilmektedir.
- Kıdem tazminatı
- Varsa kullanmamış olduğu yıllık izin haklarına ilişkin ücreti
3.EYT’LİLER EMEKLİ OLDUKTAN SONRA TEKRAR ÇALIŞABİLİR Mİ?
EYT düzenlemesi sonrası işten emeklilik sebebiyle ayrılmak isteyenlerin en çok merak ettiği sorulardan biri emekli olduktan sonra çalışma hayatlarına devam edip edemeyecekleridir. EYT’lilerin işten ayrıldıktan sonra tekrar çalışmasında kanuni olarak hiçbir engel bulunmamaktadır. Hatta yeni düzenleme ile birlikte EYT’li birisi emekli olmak için işten ayrılır ve 30 gün içerisinde tekrar aynı işyerinde çalışmaya başlarsa sosyal güvenlik destek primi işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarın Hazinece karşılanacağına ilişkin bir teşvik de getirildi.
4.EYT’LİLERE İKİNCİ KEZ İŞE BAŞLADIKLARINDA BİR DAHA KIDEM TAZMİNATI ÖDENİR Mİ?
EYT’lilere 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi çerçevesinde emekli olmadan önceki çalıştıkları dönem için kıdem tazminatı ödenerek EYT’li çalışanın işten çıkışı yapılır. EYT sonrası kişinin tekrar işe başlaması halinde ise bu dönem artık yeni bir çalışma dönemi olarak değerlendirilecektir. Eğer bu kişinin yeni çalışma döneminde işten çıkış sebebi 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesindeki hükümlerinden birinde karşılık buluyorsa EYT sonrası yeni dönem çalışma hayatı ile sınırlı olmak üzere çalışanlar kıdem tazminatlarını alarak işten ayrılabileceklerdir.
5.EYT’LİLERİN EMEKLİ OLDUKTAN SONRAKİ DÖNEMDE YILLIK İZİN HAKLARI NASIL HESAPLANIR?
Yargıtay geçmişten günümüze bu konuda çeşitli kararlar vermiştir. Şöyle ki Yargıtay, eski tarihli kararlarında emeklilik sebebiyle işten ayrılanların birinci dönem çalışması kıdem tazminatları ödenerek tamamen tasfiye edildiğinden artık aynı işyerindeki ikinci dönem çalışmalarında ilk dönemin hiçbir şekilde dikkate alınmayacağından bahsetmekteydi. Ancak yeni tarihli kararlarında ise görüşü yıllık izin hakkı hesabında çalışanın o işyerinde geçirdiği tüm sürelerin dikkate alınması gerektiği yönündedir.
Öte yandan 4857 Sayılı İş Kanunu uyarınca 50 yaşın üzerindeki çalışanların yıllık izin haklarının 20 günden az olamayacağını da belirtmekte fayda görüyoruz.
Av. Sinem İLİKLİ
TARLAN AVUKATLIK BÜROSU
AV. AYLİN TARLAN
Tarlan Avukatlık Bürosu Bloğu 